bijwerkingen bij kanker

Patiënteninformatie over bijwerkingen van oncologische middelen met bijbehorende adviezen

Geselecteerde behandeling: hormonale therapie

Algemene informatie

De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend oncoloog en de oncologieverpleegkundige. Het is bekend dat veel van de informatie die u tijdens de eerste gesprekken over uw ziekte en de behandeling krijgt verloren gaat, en dat de vragen over behandeling en mogelijk bijwerkingen meestal later komen. U kunt de informatie thuis rustig nalezen om u voor te bereiden op de behandeling die u gaat krijgen. Vragen kunt u stellen bij een volgend bezoek aan de polikliniek of via de uitgereikte telefoonnummers. Voor de het online overzicht van de telefoonnummers klik hier.

Wat zijn hormonen?

Hormonen zijn stoffen die ons lichaam zelf maakt en deze stoffen regelen een groot aantal lichaamsfuncties. Hormonen worden in een aantal klieren, organen en weefsels gemaakt, bijvoorbeeld in de eierstokken.

Een belangrijke groep hormonen zijn de vrouwelijke geslachtshormonen, bestaande uit oestrogenen en progestagenen. Deze hormonen zijn nodig voor de groei en de ontwikkeling van de borsten en het baarmoederslijmvlies. De eierstokken produceren vanaf de eerste menstruatie de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen en progesteron. Deze hormoonproductie staat onder invloed van een hormoon dat in de hersenen wordt gemaakt (het zogenaamde LH-RH).

De overgang

Als de overgang nadert, produceren de eierstokken steeds minder hormonen, zoals oestrogenen en op een gegeven moment houdt de aanmaak in de eierstokken op. Het is niet zo dat de productie van oestrogenen in het lichaam helemaal is gestopt na de overgang. Wel is de totale productie van oestrogenen na de overgang minder dan daarvoor. Als u de overgang al gehad hebt, bent u post-menopauzaal. Door hormonale therapie kunnen de klachten die u tijdens de overgang ondervond weer optreden, in meer of mindere mate. Bent u nog niet in de overgang (pre-menopauzaal) dan kan dit door de hormonale therapie wel in gang gezet worden.

De klachten die daarbij horen zijn de specifieke klachten die bij de overgang vaak voorkomen zoals:

  • Opvliegers en transpiratieaanvallen
  • Onregelmatige menstruaties of wegblijven van de menstruatie
  • Minder zin in vrijen (verlies van libido)
  • Vaginale droogheid
  • Tijdelijke toename van botpijn als er sprake is van uitzaaiingen in de botten
  • Versnelde botontkalking (osteoporose)
  • Pijn en stijfheid in de gewrichten en/of spieren, vooral ’s morgens
  • Stemmingswisselingen
  • Gewichtstoename
  • Huidafwijkingen
  • Onvruchtbaarheid

Wat is hormonale therapie?

Hormonale therapie is de behandeling van kanker met medicijnen die de groei van kankercellen remmen. Deze medicijnen houden de werking van hormonen tegen die bij bepaalde kankersoorten een belangrijke rol spelen. Een belangrijke voorwaarde voor de behandeling met hormonale therapie is dat de kankercellen gevoelig zijn voor hormonen. Soms kan dit onder de microscoop gezien worden. Hormonen zijn stoffen die ons lichaam aanmaakt, bijvoorbeeld in de eierstokken en die veel lichaamsfuncties regelen. Borsten en baarmoeder zijn organen die hormonen nodig hebben voor hun groei, ontwikkeling en werking. Bij kanker in organen die hormonen gebruiken, kunnen hormonen de groei van kankercellen stimuleren. Het doel van de hormonale therapie is deze stimulerende werking te stoppen of beperken.

Behandelschema

De behandeling die u gaat krijgen bestaat uit megestrol. De kuur wordt in tabletvorm voorgeschreven en u kunt ze thuis innemen. Het aantal tabletten dat u per keer in moet nemen zal door uw internist–oncoloog worden voorgeschreven.Voor meer uitleg over het verloop van uw polibezoek klik hier.

Hormonale therapie: tabletten

Inname van de tabletten

Neem de tabletten in volgens de door uw behandelend arts voorgeschreven dosering

  • Dagelijks innemen, bij voorkeur op een vast tijdstip.
  • Mocht u een dosis zijn vergeten en gebruikt u dit medicijn 1 keer per dag: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
  • Volg het voorschrift van de apotheek.

Hoelang zijn beschermende maatregelen nodig?

  • Megestrol: geen risico

Gevolgen voor vruchtbaarheid en ongeboren kind

Deze informatie is relevant voor vrouwen én mannen in de vruchtbare leeftijd.
Vrouwen mogen tijdens de behandeling en ook in een bepaalde periode daarna meestal niet zwanger worden. Er kunnen risico’s zijn voor het ongeboren kind. Bij mannen is minder goed bekend of een behandeling, zoals chemotherapie, tijdelijk invloed kan hebben op de kwaliteit van het zaad en of dit risico’s met zich meebrengt voor het ongeboren kind.

Ook kan de behandeling van kanker ervoor zorgen dat u (later) minder vruchtbaar bent of eerder in de overgang komt. Dit hangt af van het soort medicijnen, de combinatie van medicijnen, de dosering, het soort kanker en uw leeftijd.

Bespreek vóór de start van de behandeling wat dit in uw situatie betekent. Bijvoorbeeld of – en hoe lang – u maatregelen moet nemen om een zwangerschap te voorkomen.
Heeft u een kinderwens? Bespreek dan met uw zorgverlener de mogelijkheid van invriezen van sperma of eicellen vóór het starten van de behandeling.

Middelen met hun bijwerkingen

Megestrol (hormonale therapie)

Bijwerkingen en adviezen

Penis wordt niet of minder stijf

Door de behandeling kan uw penis minder goed of niet stijf worden. Dit noemen we ook wel erectieproblemen. Hierdoor kan seks lastiger zijn. Dit kan komen door bijvoorbeeld emoties, stress, moe zijn of veranderingen in uw hormonen. Meestal is dit tijdelijk. Vaak gaat het over als u stopt met de behandeling.

Advies
  • Bespreek uw klachten met uw zorgverlener tijdens uw volgende afspraak. Heeft u veel last van de klachten? Of maken de klachten uw dagelijks leven lastig? Neem dan eerder contact op met uw zorgverlener. Uw zorgverlener bespreekt met u wat mogelijk is.
  • Probeer een gezond gewicht te krijgen of te houden.
  • Rook niet. Drink weinig of geen alcohol.
  • Zorg dat u voldoende beweegt. Ga bijvoorbeeld wandelen, fietsen of yoga doen.
  • Praat met mensen om u heen als u zich verdrietig, bang of gestrest voelt.
  • Lees hier meer over wat u zelf kunt doen bij erectieproblemen.
  • Klik hier voor een seksuoloog bij u in de buurt

Gewijzigd: 22 juli 2026